Nhu cầu về đời sống sinh hoạt của con người là không ngừng tăng lên trong khi đó, việc trả lương của các doanh nghiệp tư nhân hay doanh nghiệp nhà nước còn nhiểu bất cập. Người lao động mong muốn đi làm để có được mức thu nhập ổn định chi trả cho các chi phí của cuộc sống, trên cơ sở dựa vào mức lương tối thiểu vùng 2018, người lao động hoàn toàn có thể tính toán được mức lương mà mình xứng đáng được nhận trong thực tại khi làm việc ở một vùng nhất định.

Mức lương tối thiểu là gì?

Mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất trả cho người lao động bình thường làm việc trong thời gian một tháng với điều kiện bình thường. 

Tuy nhiên theo Bộ Luật lao động thì mức lương tối thiểu được hiểu như sau: 

mức lương tối thiểu vùng 1

Lương tối thiểu là một mức lương thấp nhất theo quy định của Luật lao động do Quốc hội Việt Nam ban hàng. Đó là số tiền trả cho người lao động làm công việc đơn giản nhất trong xã hội với điều kiện làm việc và cường độ lao động bình thường, lao động chưa qua đào tạo nghề. Số tiền đó đủ để người lao động có thể tái sản xuất giản đơn sức lao động, đóng bảo hiểm tuổi già và nuôi con. Mức lương tối thiểu này được dùng làm cơ sở để tính các mức lương trong hệ thống thang lương, bảng lương, mức phụ cấp lương và thực hiện một số chế độ khác theo quy định của pháp luật. 

Tiền lương là yếu tố cơ bản để quyết định thu nhập tăng hay giảm của người lao động, quyết định mức sống vật chất của người lao động làm công ăn lương trong doanh nghiệp. Vì vậy để có thể trả lương một cách công bằng chính xác, đảm bảo quyền lợi cho người lao động thì mới tạo ra sự kích thích, sự quan tâm đúng đắn của người lao động đến kết quả cuối cùng của doanh nghiệp. Có thể nói hạch toán chính xác đúng đắn tiền lương là một đòn bẩy kinh tế quan trọng để kích thích các nhân tố tích cực trong mỗi con người, phát huy tài năng, sáng kiến, tinh thần trách nhiệm và nhiệt tình của người lao động tạo thành động lực quan trọng của sự phát triển kinh tế.

Mặt khác, tiền lương là một trong những chi phí của doanh nghiệp hơn nữa lại là chi phí chiếm tỉ lệ đáng kể. Mục tiêu của doanh nghiệp là tối thiểu hoá chi phí, tối đa hoá lợi nhuận nhưng bên cạnh đó phải chú ý đến quyền lợi của người lao động. Do đó làm sao và làm cách nào để vừa đảm bảo quyền lợi của người lao động vừa đảm bảo quyền lợi của doanh nghiệp. Đó là vấn đề nan giải của mỗi doanh nghiệp. Vì vậy hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương không những có ý nghĩa phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người lao động mà còn có ý nghĩa giúp các nhà quản lý sử dụng quỹ tiền lương có hiệu quả nhất tức là hợp lý hoá chi phí giúp doanh nghiệp làm ăn có lãi. Cung cấp thông tin đâỳ đủ chính xác về tiền lương của doanh nghiệp, để từ đó doanh nghiệp có những điều chỉnh kịp thời, hợp lý cho những kì doanh thu tiếp theo.

Tiền lương và các khoản trích theo lương sẽ là nguồn thu nhập chính, thường xuyên của người lao động, đảm bảo tái sản xuất và mở rộng sức lao động, kích thích lao động làm việc hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh khi công tác hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương được hạch toán hợp lý công bằng chính xác.

Mức lương tối thiểu vùng là gì? 

- Mức lương tối thiểu vùng là mức thấp nhất làm cơ sở để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận và trả lương, trong đó mức lương trả cho người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường, bảo đảm đủ thời gian làm việc bình thường trong tháng và hoàn thành định mức lao động hoặ công việc đã thỏa thuận phải bảo đảm:

mức lương tối thiểu vùng 2

+ Không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm công việc đơn giản nhất;

+ Cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm công việc đòi hỏi người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề theo quy định.

- Đối tượng áp dụng mức lương tối thiểu vùng:

+ Người lao động làm việc theo chế độ hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật lao động. 

+ Doanh nghiệp thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật doanh nghiệp.

+ Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác của Việt Nam có thuê mướn lao động theo hợp đồng lao động. 

+ Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế và cá nhân người nước ngoài tại Việt Nam có thuê mướn theo hợp đồng lao động (trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của nghị định này)

- Mức lương tối thiểu vùng theo quy định tại Nghị định 153/2016/NĐ-CP ban hành ngày 14/11/2016 bắt đầu có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2017 có quy định: 

+ Mức lương tối thiểu vùng I là 3.750.000 đồng/tháng

+ Mức lương tối thiểu vùng II là 3.320.000 đồng/tháng

+ Mức lương tối thiểu vùng III là 2.900.000 đồng/tháng

+ Mức lương tối thiểu vùng IV là 2.580.000 đồng/tháng

- Mức lương cơ sở:

Bắt đầu từ ngày 01/05/2016 thực hiện điều chỉnh tăng lương mức cơ sở từ 1.150.000 đồng/tháng lên 1.210.000 đồng/tháng

Căn cứ theo Nghị quyết 27/2016/QH14 ngày 11/11/2016 của Quốc hội thì bắt đầu từ ngày 01/07/2017 mức lương cơ sở sẽ là 1.300.000 đồng/tháng.

Đây là mức lương cơ sở áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và không áp dụng cho lao động làm việc trong doanh nghiệp, tổ chức.

Người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề bao gồm:

mức lương tối thiểu vùng 4

- Người đã được cấp chứng chỉ nghề, bằng nghề, bằng trung học chuyên nghiệp, bằng trung học nghề, bằng cao đẳng, chứng chỉ đại học đại cương, bằng đại học, bằng cử nhân, bằng cao học hoặc bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ theo quy định tại Nghị định số 90/CP ngày 24 tháng 11 năm 1993 của chính phủ quy định cơ cấu khung của hệ thống giáo dục quốc dân, hệ thống văn bằng, chứng chỉ về giáo dục và đào tạo;

- Người đã được cấp bằng tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp, bằng tốt nghiệp, đào tạo nghề, bằng tốt nghiệp cao đẳng, bằng tốt nghiệp đại học, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ; văn bằng, chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp; văn bằng giáo dục đại học và văn bằng, chứng chỉ giáo dục thường xuyên theo quy định tại Luật Giáo dục năm 1998 và Luật Giáo dục năm 2005;

- Người đã được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia theo quy định của Luật Việc làm;

- Người đã được cấp văn bằng, chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng; đào tạo thường xuyên và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp;

- Người đã được cấp bằng tốt nghiệp trình độ đào tạo của giáo dục đại học theo quy định tại Luật Giáo dục đại học. 

- Người đã được cấp văn bằng, chứng chỉ của cơ sở đào tạo nước ngoài;

- Người đã được doanh nghiệp đào tạo nghề hoặc tự học nghề và được doanh nghiệp kiểm tra, bố trí làm công việc đòi hỏi phải qua đào tạo nghề. 

Khi thực hiện mức lương tối thiểu vùng theo quy định thì doanh nghiệp không được xóa bỏ hoặc cắt giảm các chế độ tiền lương khi người lao động làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, làm việc trong điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với các chức danh nghề nặng nhọc, độc hại và các chế độ khác theo quy định của pháp luật lao động. Các khoản phụ cấp, bổ sung khác, trợ cấp, tiền thưởng do doanh nghiệp quy định thì thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc trong quy chế của doanh nghiệp.

Nguyên tắc để áp dụng mức lương tối thiểu vùng theo địa bàn:

- Doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn nào thì áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn đó. Trường hợp doanh nghiệp có đơn vị, chi nhánh hoạt động trên các địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì đơn vị, chi nhánh hoạt động trên các địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì đơn vị, chi nhánh hoạt động ở địa bàn nào, áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn đó.

mức lương tối thiểu vùng 0

- Doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp, khu chế xuất nằm trên các địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì áp dụng theo địa bàn có mức lương tối thiểu vùng cao nhất. 

- Doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn có sự thay đổi tên hoặc chia tách thì tạm thời áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn trước khi thay đổi tên hoặc chia tách cho đến khi chính phủ có quy định mới. 

- Doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn được thành lập mới từ một địa bàn hoặc nhiều địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì áp dụng mức lương tối thiểu vùng theo địa bàn có mức lương tối thiểu vùng cao nhất. Trường hợp doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn là thành phố trực thuộc tỉnh được thành lập mới từ một địa bàn hoặc nhiều địa bàn thuộc vùng IV thì áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn thành phố trực thuộc tỉnh còn lại. 

Hiện nay mức lương tối thiểu vùng được dùng làm căn cứ tính lương trong các doanh nghiệp tư nhân khi trả lương cho người lao động hàng tháng, đó là cơ sở để tính thang lương, bảng lương, giúp cho người lao động không bị thua thiệt trong vấn đề lương thưởng. Việt Nam đã gia nhập vào tổ chức quốc tế người lao động nên vấn đề này càng được quan tâm hươn, đúng theo tôn chỉ mà Tổ chức quốc tế người lao động đã định hướng, phát triển nhằm hướng tới quyền lợi tối đa cho người lao động trên toàn thế giới. 

Nhà nước phối hợp cùng với Hội đồng tiền lương quốc gia luôn có những phương án và chính sách hợp lý để có thể bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động trong quá trình tham  gia làm việc, đóng góp công sức cống hiến vào sự phát triển của doanh nghiệp đó cũng như là sự phát triển chung của đất nước. Với hy vọng người lao động không bao giờ bị yếu thế trong những cuộc đàm phán và thương lượng về mức lương, dẫn tới hậu quả bị bóc lột sức lao động một các thậm tệ, không được nhận lại thành quả là mức lương thưởng xứng đáng nhất.

V

Với những thông tin hữu ích về nghị định của chính phủ đối với mức lương tối thiểu vùng hiện nay, người lao động có thể kiểm tra, nắm bắt thông tin để có thể trực tiếp tham gia vào quá trình xác định quyền lợi cho bản thân mình để không bị thiệt trong thị trường việc làm. 
Chúc cho người lao động luôn nắm vững thông tin và yên tâm công tác tốt!